Tuż po porodzie, po tym jak spocona matka wraz z ostatnim parciem wydała na świat krzyczący i wijący się pakunek, większość rodziców chce przede wszystkim upewnić się, czy dziecko urodziło się zdrowe? Czy ma dwie rączki, dwie nóżki, i po dziesięć paluszków u rąk i nóg?

Read the rest of this entry »

Pierwszy miesiąc po zapłodnieniu – połączeniu plemnika z jajeczkiem – jest okresem niesłychanej aktywności rozwijającego się zarodka. Jeśli się spojrzy na niego z punktu widzenia rozwoju, widać wyraźnie, że te pierwsze cztery tygodnie dzielą się na połowę: przez pierwsze dwa pozornie nic się nie dzieje, a przez dwa kolejne wszystko nabiera oszałamiającego tempa. W ciągu dwóch pierwszych tygodni trudno jest nawet wyodrębnić coś, co można by uznać za zarodek. Mimo że na poziomie komórkowym zachodzi dużo zmian, zarodek i otaczająca go tkanka (nazywane czasem preembrionem) wyglądają jak zbita masa niezróżnicowanych komórek. Po dwóch następnych tygodniach zarodek jest już wyraźnie widoczny i odróżnialny, formują się kończyny i główne narządy.

Read the rest of this entry »

Lawrence przerwał czar opowiadanej historii, dotykając mojego ramienia. Teraz podróż do Szkocji nabrała prawdziwego sensu. Spotkanie z Johnem jest wielkim przywilejem. John zapracował na prawo bycia posłańcem. Spotkanie nastąpiło w Szkocji, bo właśnie tutaj i ty, i John w poprzednim życiu mieszkaliście razem. Tutejsze środowisko również sprzyja mediacji.

Read the rest of this entry »

Kilkadziesiąt mnożących się komórek zarodka zmienia nie tylko odpornościowe reakcje matki, ale wpływa także na jej proces trawienia, skład chemiczny krwi, stany emocjonalne, a nawet mięśnie i ścięgna podtrzymujące ciało. Osłabiają także jej nieświadome dążenie do zapewnienia sobie ochrony przed obcymi ciałami. Zarodek precyzyjnie kieruje tym procesem, subtelnie manipulując zachowaniem zazwyczaj wyrachowanych komórek odpornościowych, tak że nadal atakują i niszczą organizmy wywołujące choroby, natomiast nie ruszają płodu. Chirurdzy transplantolodzy mogą tylko pozazdrościć embrionowi jego statusu przyjaznego, choć obcego rezydenta w brzuchu, jako że medycyna, aby ogłuszyć cały układ immunologiczny buntujący się przeciw przeszczepom obcej tkanki, musi stosować chemiczny odpowiednik młota kowalskiego.

Read the rest of this entry »

W laboratorium Neda Kalina w Uniwersytecie Wisconsin ciężarne szczury poddaje się poważnym stresom. Kalin i jego współpracownicy odkryli, że ciężarne szczury reagują na stres tak samo jak wszystkie inne szczury (i ludzie), to znaczy podwyższa im się poziom adrenaliny, a przemiana materii nastawia się na zmobilizowanie energii koniecznej do ucieczki lub walki. Wytwarzają wtedy również większe ilości hormonów, zwanych glukokortykoidami. Są to hormony sterydowe, o których wiadomo, że mogą wpływać na zmianę zachowania genów. W czasie długotrwałego stresu krążące w organizmie hormony stresu mogą zmienić uzwojenia nerwów w mózgu i sprawić, że dany osobnik będzie znacznie bardziej podatny na inne stresy.

Read the rest of this entry »

Mimo że poranne mdłości bywają najbardziej gwałtownym skutkiem ubocznym ciąży, u ciężarnych kobiet zauważa się jeszcze wiele innych zmian. Przestają im wypadać włosy, przez co zyskują na gęstości i połysku. Skóra wydziela więcej tłuszczu, dzięki czemu staje się delikatniejsza i ma zdrowszy wygląd, ale może też prowadzić do pierwszych ataków trądziku od czasów pokwitania. Twarz nabiera różowego blasku dzięki zwiększonej o 25% ilości krwi w organizmie i rozszerzeniu się naczyń krwionośnych pod skórą. Aby, pomimo napływu świeżej krwi, utrzymać ciśnienie w normie, naczynia krwionośne rozluźniają się ogrzewając kończyny i rozprowadzając dodatkowe ciepło generowane przez płód. Hormony stymulujące komórki pigmentu w organizmie wywołują pojawienie się ciemniejszej linii biegnącej przez środek brzucha i tzw. maski ciążowej na twarzy.

Read the rest of this entry »

Często uważa się, że dzięki przebytej ciąży kobiety po urodzeniu dziecka osiągają lepsze wyniki w sporcie. Podczas ciąży ilość krwi zwiększa się, co wraz z większym potencjałem przenoszenia tlenu daje kobietom stałą przewagę, o ile utrzymają ten poziom, wznawiając ćwiczenia wkrótce po urodzeniu dziecka. (Jednak decyzja o uprawianiu ćwiczeń fizycznych podczas ciąży powinna być zawsze podejmowana indywidualnie przez kobietę i jej lekarza). Wiele kobiet uważa, że bóle porodowe uczą je, jak sobie radzić z wszelkim dyskomfortem związanym z uprawianiem sportu. Na olimpiadzie w Barcelonie w 1992 r. dr Craig Sharp, konsultant brytyjskiej drużyny w zakresie fizjologii, dowiedział się od kolegów z Europy Wschodniej, że – ich zdaniem – sportsmenki powin- ny mieć jedno dziecko, a jeszcze lepiej dwoje, ponieważ wtedy są bardziej waleczne. „Według lekarzy ze wschodnich Niemiec, kobiety stają się silniejsze psychicznie po urodzeniu dziecka i lepiej umieją stawić czoło największym nawet niewygodom” – powiedział dr Sharp reporterowi Reutera.

Read the rest of this entry »

Uczeni, którzy zajmują się badaniami genetycznymi nad zachowaniem, przestrzegają przed bezkrytycznym stosunkiem do nich. Trzeba koniecznie pamiętać, że wpływ genów na osobowość nigdy nie jest całkowicie dominujący. Osobowość i inteligencja zawsze podlegają wpływom środowiska i wychowania. Poza tym, choć prawdopodobnie wiele genów wywiera wpływ na osobowość, wpływ pojedynczego genu jest przypuszczalnie nieduży. Nigdy zatem nie będziemy w stanie wyizolować na przykład „genu popularności”. Nawet twierdzenia naukowców, że udało im się znaleźć pojedyncze geny odpowiedzialne za poszczególne choroby czy nałogi, takie jak depresja czy alkoholizm, nie wytrzymały próby metody naukowej. Tezy takie są często wysuwane, następnie badacze się z nich wycofują, tak że nadal nie ma wśród pojedynczych genów kandydatów, których można by obarczyć odpowiedzialnością za któreś z częstszych zaburzeń psychicznych.

Read the rest of this entry »

Inne badania wykazały, że często używane połączenia są też bardziej wrażliwe na kolejne przesyłane sygnały, przez co stają się jeszcze mocniejsze. Wielu uczonych’porównuje ten proces do darwinowskiej teorii, że przeżywają najlepiej przystosowane osobniki, ponieważ neurony walczą między sobą o to, który wytworzy najsilniejsze połączenia i zdominuje pozostałe. Laureat Nagrody Nobla, Gerald Edelman skonstruował nawet teorię zwaną darwinizmem neuronów, opartą na konkurencyjnym, ewolucyjnym modelu selekcji neuronów.

Read the rest of this entry »

To i podobne doświadczenia dowodzą, że kwas retinowy albo związek bardzo do niego podobny może odgrywać ważną rolę w kształtowaniu kończyn u zwierząt, w tym także ludzi. Uczeni wykazali, że komórki organizatora jednego gatunku organizują w taki sam sposób kończyny u innego gatunku. Fakt ten sugerowałby, że wszystkie zwierzęta wydzielają taką samą substancję chemiczną.

Read the rest of this entry »

W ostatnich dziesięciu latach otworzył się inny wielki obszar badań genetycznych, czyli badania nad tym, w jaki sposób geny kształtują nasze ciało. Jest to jeden z wielkich nurtów nowoczesnej biologii i żadna książka, omawiająca stan wiedzy na temat rozwoju człowieka, nie może pominąć ich milczeniem. Badania te nie szukają odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób zgrabny lub niezgrabny nos jest przekazywany z pokolenia na pokolenie. Uczeni głowią się nad problemem znacznie ogólniejszym – dlaczego wszyscy nie wyglądamy jednakowo, ale także dlaczego różnimy się wyglądem od zwierząt. Odkrywają plany, według których jesteśmy zbudowani oraz projekty architektów ewolucji, które nadają kształt wszystkim zwierzętom w czasie.

Read the rest of this entry »